CHÙA TAM THAI NGŨ HÀNH SƠN

 - 

Chùa Tam Thai nằm tại ngọn Thủy Sơn thuộc danh thắng tử vi ngũ hành Sơn. Đây là một ngôi miếu cổ được coi là quốc từ và di tích lịch sử Phật giáo. Theo tài liệu Hán - Nôm còn gìn giữ như văn bia "Phổ Đà đánh Linh Trung Phật" ở rượu cồn Hóa Nghiêm rất có thể đoán định miếu Tam thai được kiến tạo vào trong những năm nửa thời điểm đầu thế kỷ XVII, theo sách “Việt phái mạnh danh lam cổ tự” thì chùa được desgin vào thời Hậu Lê khoảng tầm năm 1630, còn theo ngài ưa thích Đại Sán ghi vào “Hải Ngoại ký Sự” thì vào thời điểm năm Ất Hợi (1695), thì ngài đã đến thăm ngôichùa này.

Bạn đang xem: Chùa tam thai ngũ hành sơn


*

Sau này, bởi vì thời trận chiến tranh và thời tiết khí hậu xung khắc nghiệt, miếu Tam Thai sẽ hư hại, xuống cấp trầm trọng và được sửa chữa, duy tu nhiều lần. Tương truyền, trong một cuộc giao tranh chiến đấu với nghĩa binh Tây Sơn, Nguyễn Ánh lúc hiện nay đã trong thời điểm tạm thời lánh nàn tại đây, khi chạm mặt một vị thiền sư giảng đạo, Nguyễn Ánh nghe dứt liền vạc nguyện rằng: “Sau này tôi phục quốc xong, tôi sẽ trang trí thêm nơi danh lam thắng cảnh này cho được huy hoàng tráng lệ.” vậy nhưng, sau này khi Nguyễn Ánh lên ngôi, lấy hiệu là Gia Long, nhưng do bận công việc triều thiết yếu chưa thực hiện được trung khu nguyện, nên có di chúc lại cho nhỏ là vua Minh Mạng thực hiện. Vào thời điểm năm 1825, khi vua Minh Mạng viếng thăm năm giới Sơn đã cho xây dựng, tu té lại chùa Tam Thai, mặt khác cũng mang lại đúc các tượng phật, đúc các cổ chuông lớn bằng đồng đúc và ban mang lại chùa một tấm đại dương ghi rõ: “Ngự chế Tam thai Tự, Minh Mạng lục niên phụng tạo” tạm dịch: (Ban sửa sang lại chùa Tam Thai, năm Minh Mạng thứ 6 tạo thành lập). Cũng trong thời hạn này, chùa Tam Thai đã được phong là “Quốc Tự”, các quy định về giáo phẩm, Tăng đồ, phân bố Tăng bọn chúng đều vì triều đình quyết định. Sau khi công nhận là Quốc Tự, nhà vua sẽ sắc dụ bổ nhiệm Ngài è Văn Trừng, Pháp danh Viên Trừng, làm việc làng Xuân Đài, huyện Đồng Xuân, thức giấc Phú Yên, lúc hiện giờ Ngài đã tu ở chùa Thiên Mụ (Huế) về làm trụ trì chùa Tam Thai cùng triều đình cũng cấp lương cho các vị trụ trì và Tăng chúng để nạp năng lượng ở tu hành. Chuyện kể, cơ hội bấy giờ, bao gồm Công chúa bé vua Gia Long, em gái vua Minh Mạng, khi tới Ngũ Hành Sơn, do yêu quý cảnh đẹp chỗ đây, Công chúa vẫn xin xuất gia với thọ giới cùng với Ngài Viên Trừng. Khi vua Minh Mạng biết được đã răn dạy em với triệu hồi về cung để đưa chồng, nhưng lại Công chúa không chịu đựng và có tác dụng một bài xích thơ gởi mang lại vua Minh Mạng <1>.

Qua thời gian dài tồn tại, đến năm 1901, một trận bão kinh hoàng đã tàn phá cục bộ ngôi chùa, mãi mang lại năm 1907, ngôi chùa mới được xây dừng lại theo phong cách chữ độc nhất (一), mái chùa lợp ngói lưu giữ ly tròn, bên trên nóc trang trí hình “lưỡng Long chầu Nguyệt”. Trong miếu trước tê thờ phật Di Lặc bằng đồng ở giữa, phía trái là tượng Quan công bằng gỗ, bên cần là tượng Hộ Pháp bởi đồng, tượng Tả Phù, Hữu nhảy ở 2 bên cửa ra vào cùng rất Thập chén La Hán. Đến năm 1995, ngôi chùa một lần tiếp nữa được trùng tu, tôn tạo, được xây dừng bằng xi măng cốt fe kiên cố, khía cạnh xây về hướng nam, mái có hai tầng, lợp ngói âm dương, bên trên nóc tô điểm hình “lưỡng Long chầu Nguyệt” và tượng tứ linh bao gồm Long, Lân, Quy, Phụng. Những cây cột sinh sống tiền đường phần lớn trang trí hình rồng, phụng. Hiện nay, chùa thờ 4 vị thần: Phật A Di Đà, Quan cầm cố Âm nhân tình Tát, Phật mê say Ca, Văn Thù ý trung nhân Tát và một số trong những tượng Hộ Pháp, Tiêu Diện…Tại quanh vùng chính năng lượng điện của chùa vẫn còn đấy lưu giữ một vài hoành phi, liên đối tất cả từ thời những vua triều Nguyễn. Vào đó, nổi bật nhất là bức hoành Ngự chế Tam thai Tự”, được phụng lập năm Minh Mạng máy 6 (1825) : 御 製 三 台 寺

Hay những bức liễn đối sau:

Câu đối máy 1:

佛 即 心 心 即 佛 心 齋 成 佛

人 弘 道 道 弘 人 道 不 遠 人

Phật tức tâm, trọng điểm tức Phật, chổ chính giữa trai<2> thành Phật

Nhân hoằng đạo, đạo hoằng nhân, đạo bất viễn nhân

Phật là tâm, trọng điểm cũng là Phật, chổ chính giữa tịnh là Phật,

Người mở mang đạo, đạo khai sáng người, đạo chẳng xa người.

Lạc khoản bên đề xuất đề: “Thành Thái Canh Tý trọng hạ” (Mùa hạ, mon 5 năm Canh Tý (1900) niên hiệu Thành Thái. Lạc khoản phía bên trái đề: “Thạch bộ tòng Cửu phẩm Lê Nhân lâu trì pháp danh đồ đệ Chơn Xuân, bảo vệ tòng Cửu phẩm Phan Diễn thọ trì pháp danh môn đệ Như Huệ đồng phụng cúng” (Đệ tử lâu trì : Tòng cửu phẩm Lê Nhân, pháp danh Chơn Xuân, fan làng Thạch Bộ; Tòng cửu phẩm Phan Diễn, pháp danh Như Huệ, fan làng bảo đảm đồng phụng cúng.

Câu đối thứ 2:

積 善 有由 来 仙 源 慶 衍

得 道 謂 可 量 法 派 榮 陞

Tích thiện hữu bởi vì lai, Tiên nguyên khánh diễn,

Đắc đạo vị khả lượng, Pháp phái vinh thăng.

Tích thiện bao đời nay, mối cung cấp Tiên nối mãi,

Đắc đạo khó khăn nghĩ bàn, Pháp phái bền lâu.

Lạc khoản bên nên đề: “Bảo Đại nguyên niên xuân” (Mùa xuân năm Bảo Đại đầu tiên (1925). Lạc khoản phía trái đề: “Tăng mục: Lê Tích, Phạm Hựu, Võ Lãm, Đặng Mão; Tăng chúng: Nguyễn Trác, Võ Lịch, Lê Huyền, Lê Giám hòa thượng” (Tăng mục Lê Tích, Phạm Hựu, Võ Lãm, Đặng Mão; tăng chúng Nguyễn Trác, Võ Lịch, Lê Huyền, Lê Giám).

Câu đối lắp thêm 3:

優 鉢 花 開 香 遍 禅 林 光 祖 印

菩 提 樹 長 蔭 垂 福 地 振 尊 風

Ưu chén hoa khai, hương đổi thay thiền lâm quang tổ ấn,

Bồ đề thụ trưởng, nóng thùy phước địa chấn tôn phong.

Hoa Ưu bát nở, mùi hương ngát rừng thiền, tỏa sáng tổ ấn,

Cây người tình đề lớn, tán che đất Phật, hưng phân phát tông phong.

Lạc khoản bên đề nghị đề: “Bảo Đại tam niên, Ngự chế Tam Thai, Linh Ứng nhị tự Tăng cang Hòa thượng nhã giám” (Niên hiệu Niên đại năm Bảo Đại lắp thêm 3 (1927), kính dưng hòa thượng Tăng cang quan liêu tự Tam Thai và Linh Ứng triệu chứng giám). Lạc khoản phía bên trái đề: “Bổn thức giấc chư sơn tự đồng tặng” (Các miếu trong thức giấc đồng kính tặng).

Xem thêm: Kinh Nghiệm Du Lịch Bụi Đà Lạt Siêu Tiết Kiệm Từ A Đến Z, Kinh Nghiệm Du Lịch Bụi Đà Lạt

Điều quan trọng là cho tới ngày nay dấu tích còn sót lại của ngôi chùa thiết kế từ thời Minh Mạng vẫn còn đó là bờ thành bình thường quanh miếu (còn điện thoại tư vấn là hành cung) và cổng Tam Quan.

Trên nóc cổng Tam Quan sót lại một tấm bia đá đá hoa thuộc loại hình bia nhờ cất hộ giỗ. Bia không lớn, chữ tự khắc nhỏ, nông và số lượng chữ cũng không nhiều. Bia được dựng năm gần kề Ngọ, niên hiệu Thành Thái trang bị 6 (1894). Nội dung kể tới việc môn đệ Lại Thị Khuê, pháp danh Chơn Quế sống xứ Bà Bồi, châu Nhân Bồi, tổng Mỹ Khê, thị xã Duy Xuyên, đậy Điện Bàn phụng cúng sản xuất bia đặt câu hỏi tế tự mang đến tiên linh bên họ Lại tại chùa Tam Thai, giao 200 quan tiền tiền để lo bài toán cúng giỗ nhì kì xuân thu mỗi năm. Đến năm Kỷ hương thơm (1859), Hà Thị Tăng<3> bái 60 quan tiền tiền, tổng số trước sau 260 quan, download 1 sào 5 thước ruộng trên xứ cát trắng xóa xã quán Khái đặt làm cho ruộng tế trường đoản cú tổ tiên, sách vở và giấy tờ bán ruộng của Hoàng Bá vắt lưu duy trì tại chùa. Văn bia cũng liệt kê tên tuổi của những người bắt buộc cúng tế.

Văn bia gửi giỗ xuất hiện không hề ít vào cuối vậy kỉ XIX, đầu ráng kỉ XX. Qua thác phiên bản in rập được ra mắt trong Tổng tập thác bản văn xung khắc Hán Nôm, thấy rằng bia gởi giỗ có rất nhiều ở vùng đất Quảng Nam, đặc biệt là thành phố Hội An. Riêng sinh sống Đà Nẵng, đấy là tấm bia gửi giỗ tốt nhất hiện còn biết được.

Sau lưng chánh điện là nhà thờ Tổ, nguyên nhà thời thánh Tổ trước đây ở phía bên đề xuất chùa, biện pháp chánh điện khoảng 30m, nhưng trong đợt trùng tu, sửa chữa thay thế vào năm 1995, nhà thờ Tổ được dời về vị trí bây giờ để cúng Tổ người tình Đề Lạt Ma với long vị của những chư vị Hòa Thượng đã trụ trì với mất trên chùa, quanh đó ra, còn bái Tăng chúng và tín đồ vật phật tử thừa cố. Hiện nay nay, tại đây đang lưu giữ tấm biển bằng đồng, mạ quà có dạng hình “lá đề” (thường được call là quả tim lửa), cao 57,5cm, rộng 41cm, dày 2cm, chung quanh gồm chạm tự khắc hình ngọn lửa, hai mặt có những dòng chữ do bao gồm vua Minh Mạng ngự ban.

mặt trước ghi:

我 如 來 以 法 王 御 世 弘 濟 人 天 變 現十方

虛 空 常 住 作 十 大 功 德 而 炎方 獨 厚焉

Phiên âm:

bửa như lai dĩ pháp vương vãi ngự thế, hoằng tế nhơn thiên phát triển thành hiện thập phương hỏng không thường trú, tác thập đại công đức nhi viêm phương độc hậu yên.

Dịch nghĩa:

Đức Như lai đã cai quản thế gian này bằng pháp môn vô thượng, tế độ mọi cõi trời, người, hiện thân khắp mười phương, thường xuyên trú trong cõi hỏng không, tạo thành mười công đức lớn mà riêng nước phái mạnh ta chịu ân đức sâu dày này.

Mặt sau ghi:

明 命 陸 年 吉日 造

Phiên âm:

Minh Mạng lục niên kiết nhật tạo

Dịch nghĩa:

Được làm cho năm Minh Mạng đồ vật 6 ngày tốt.

quanh đó ra, tận nơi thờ tổ chùa Tam bầu còn lưu lại giữ không hề ít hoành phi, câu đối làm bằng gỗ, đánh son thép tiến thưởng như hoành phi được lập vào các năm Thành Thái cùng Bảo Đại và đa số di trang bị khác có giá trị về lịch sử và văn hóa như sau:

- 06 chuông đồng, trong đó có 03 chuông được ghi niên đại vậy thể, tất cả chuông đồng gồm niên hiệu Khải Định thập niên (1925), cao 25cm, đường kính miệng 22cm; chuông đồng có niên hiệu Thành Thái năm sát Thìn (1904), cao 40cm, đường kính miệng 44cm; chuông đồng tất cả niên hiệu Minh Mạng thiết bị 7 (1926), cao 17cm, đường kính miệng 48cm.

Xem thêm: Chi Phí Du Lịch Tự Túc Singapore Chi Phí Cực Thấp, Chi Phí Du Lịch Singapore Tự Túc

- Tượng bồ tát Văn thù và tình nhân tát Phổ Hiền bằng đồng đúc nguyên khối. Đây là 2 pho tượng cổ vốn được thờ tự tại miếu Trang Nghiêm ở cồn Huyền Không.

ngoại trừ cổng Tam quan liêu về phía phải tăng trưởng mấy bậc cấp là đến Vọng Giang Đài, đứng chỗ đây rất có thể nhìn khái quát vùng đất tử vi ngũ hành Sơn, với cảnh đẹp của đồng ruộng và sông ngòi, tại đây gồm tấm bia bằng Sa thạch khắc ghi 3 chữ thời xưa “Vọng Giang Đài”.